20 augustus 2015

Over de tentoonstelling

© Leonard Freed_Magnum PhotosTentoonstelling De oorlog voorbij
30 oktober 2015 tot en met 14 februari 2016

Het Joods Historisch Museum presenteert in het najaar van 2015 een bijzondere tentoonstelling met ca. 100 foto’s van de beroemde Amerikaanse Magnumfotograaf Leonard Freed (1929-2006). De foto’s zijn gemaakt in 1957-1958 en maken deel uit van Freed’s omvangrijke fotoserie Joden van Amsterdam, het eerste grote fotoproject van zijn lange carrière. In deze reportage, waarvan destijds een boek verscheen bij De Bezige Bij, laat Freed de opmerkelijke opbloei van het joodse leven in Amsterdam zien, amper een decennium na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Alle foto’s in de tentoonstelling werden recent aangekocht door het museum van Brigitte Freed, de weduwe van de fotograaf. Het zijn zowel vintagedrukken voor het boek, als nieuwe niet eerder gepubliceerde drukken.

Uniek tijdsbeeld van onderbelichte periode
De tentoonstelling biedt een uniek tijdsbeeld van een onderbelichte periode in de geschiedenis van de joden in Amsterdam, waarvan weinig foto’s bewaard zijn gebleven en waarover nog niet veel is geschreven. Het waren, zo kort na de oorlog, de jaren van het grote zwijgen, het willen vergeten, heel hard werken en vooruitkijken. Nu er in onze tijd, 70 jaar na de bevrijding, alom veel aandacht is voor de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging, is het moeilijk voorstelbaar dat in de jaren vijftig over deze onderwerpen nauwelijks werd gesproken. De oorlogstrauma’s lagen diep weggeborgen, er heerste een sfeer van optimisme en geloof in een betere toekomst, zowel binnen de joodse gemeenschap als in de rest van de Nederlandse samenleving. Pas na 1960 werden deze onderwerpen bespreekbaar en kon het verdriet naar buiten komen. Het is de hoopvolle tijdgeest van de jaren vijftig in joods Amsterdam die door Freed is vastgelegd in prachtige beelden in de stijl van de humanistische fotografie. Dit was destijds de belangrijkste fotografische stroming met als hoogtepunt de megatentoonstelling The Family of Man (1955).

Over Leonard Freed
Leonard Freed begon begin jaren vijftig met fotograferen tijdens zijn rondreizen in Europa (Italië, Spanje, Duitsland, Nederland). Als sociaal betrokken fotograaf werkte hij zijn leven lang aan vele langlopende documentaire fotoprojecten, onder andere over de strijd van zwarte Amerikanen voor burgerrechten en over de politie van New York. In 1972 werd hij toegelaten als lid van het beroemde fotocollectief Magnum. Zijn belangstelling voor het joodse leven wereldwijd loopt als een rode draad door zijn carrière. Behalve over de Amsterdamse joden maakte hij ook series over joden in Duitsland, New York en Jeruzalem, in 1984 samengebracht in het boek La Danse des Fidèles. In 1963 maakte hij de film Dansende Vromen voor de VPRO, die op de tentoonstelling wordt getoond. Freed heeft in zijn Amsterdamse tijd niet alleen het joodse leven in de stad gefotografeerd; andere onderwerpen waren het straatleven, Provo en de kring van kunstenaars met wie hij bevriend was, onder wie Tajiri en Lucebert. In 1997 verscheen het boek Amsterdam; The Sixties. Ook maakte hij een fotoserie over de Indische minderheid in Nederland, in 2009 gepubliceerd in het boek Indonesiërs in Holland 1958-1962.

Onderzoek, samenstelling, ontwerp en productie
Conservator en projectleider: Bernadette van Woerkom mmv Yael Koeleman, stagiaire
Historisch onderzoek: Wally de Lang
Interviews: Batya Wolf
Tentoonstellingscoördinator: Jos van Doesburg
Redacteur: Margreet Udo
Ontwerp: Victor Levie